De Sociaal-Economische Raad (SER) bracht in mei 2025 het advies “Gezond en veilig werken door effectieve regels en preventie – Arbovisie 2040 deel 2” uit. De centrale boodschap: een toekomstbestendig arbobeleid vereist een fundamentele omslag. Van reageren op klachten en ongevallen, naar voorkomen dat ze ontstaan.

Deze handreiking vat de kern van dat advies samen en biedt ondernemingsraden praktische aanknopingspunten. De drie hoofdthema’s zijn uitgewerkt in de vorm van korte blogartikelen, elk voorzien van conclusies en tips voor OR-leden.

1. Arbeidsrisico’s in een veranderende wereld

Conclusie voor de OR:

Anticipeer op risico’s. De wereld verandert snel, en daarmee ook het werk. Wacht niet af, maar stuur op preventie.

Twee tips:

• Actualiseer de RI&E regelmatig, met specifieke aandacht voor psychosociale belasting, fysieke belasting en chemische risico’s.
• Voer structureel overleg met HR over nieuwe risico’s zoals digitalisering, werkdruk bij hybride werken en klimaatgerelateerde risico’s (zoals hitte of uv-blootstelling).

Samenvatting:
Toenemende technologische, ecologische en demografische veranderingen brengen nieuwe arbeidsrisico’s met zich mee – of veranderen bestaande. De SER pleit voor een infrastructuur voor vroegtijdige signalering en benadrukt de urgentie van een integrale beleidsaanpak, met bijzondere aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting (psa), waaronder stress en burn-out. De OR heeft een essentiële rol in het signaleren, bespreekbaar maken en vertalen van deze ontwikkelingen naar beleid.

2. Moderne, naleefbare en effectieve arboregels

Conclusie voor de OR:

Regels moeten niet alleen op papier kloppen, maar ook uitvoerbaar zijn in de praktijk. Daarin kan de OR veel betekenen.

Twee tips:

• Evalueer de RI&E samen met leidinggevenden en preventiemedewerker op bruikbaarheid.
• Zet PSA structureel op de agenda, met aparte aandacht voor werkdruk én grensoverschrijdend gedrag.

Samenvatting:
De huidige arboregelgeving sluit vaak niet meer aan bij de realiteit van werk anno nu. De SER roept op tot herziening van normeringen, heldere wetgeving rond PSA en aandacht voor nieuwe arbeidsvormen zoals thuiswerk en ketenarbeid. Ondernemingsraden kunnen hierop invloed uitoefenen door knelpunten in uitvoerbaarheid te signaleren en aandacht te vragen voor groepen die nu buiten beeld vallen, zoals flexwerkers en jonge werkenden.

3. Arbeidsgerelateerde zorg: van zorg naar voorzorg

Conclusie voor de OR:

Preventie verdient een centrale plaats in de arbodienstverlening. OR’s kunnen die ontwikkeling aanjagen.

Twee tips:

• Check of het basiscontract met de arbodienst preventieactiviteiten bevat (bijv. PAGO, werkplekonderzoek, trainingen).
• Betrek de OR bij het vormgeven van preventief beleid en stem af met de bedrijfsarts of kerndeskundigen.

Samenvatting:
De SER roept op om de focus te verschuiven van verzuimbegeleiding naar preventie. Dat vraagt om betere inzet van bedrijfsartsen, een grotere rol voor kerndeskundigen en een verbeterde aansluiting op de reguliere zorg. Bovendien moet de toegankelijkheid van deze zorg worden vergroot, ook voor flexwerkers en zzp’ers. De OR kan dit bespreekbaar maken én opnemen in overleg over het basiscontract of bij het opstellen van het preventieplan.

Tot slot: wat kun je als OR doen?

• Gebruik de Arbovisie 2040 als gesprekspartner richting HR, bestuurders en arbodienst.
• Agendeer nieuwe risico’s structureel in het overleg met de bestuurder.
• Stimuleer een preventiegericht beleid, met concrete doelen en betrokkenheid van medewerkers.
• Werk samen met andere OR’s binnen de branche of sector om kennis te delen over werkbare oplossingen.

De SER biedt met deze visie niet alleen richting voor de overheid, maar ook praktische handvatten voor organisaties. En ondernemingsraden kunnen daarmee het verschil maken – richting veilig, gezond én waardig werk in 2040.

Lees het hele advies van de SER hier: SER-advies